तारया बेगीन व्हलय तार 

शेतां पावस सुटलां वारें

तारया बेगीन व्हलय तार

धवीं फुल्ल मोतयां शिंपीत

धांवता पळय ल्हारार ल्हार

आमोरेचे लागले दिवे

चल्ल्यो घरा म्हसरां-गायो

घोंसार येवन उगरमल्यो

नखेत्रांच्यो जायो- जुयो

किरकिरावंक लागले किडे

चोंयवशीन काळखी रात

पिलां ओडीन सवणीं

परतूंक लागलीं घोंटेरांत

कुळागरांत चुट्टां खोंपींत

दोनूय दोळ्यां पणट्यो पेटयत

नदरेची वात सारीत

घरकान्न उबी वाट पळयत

~ स. विजयबाब सरमळकर

Explanation: 

शेतां पावस सुटलां वारें

तारया बेगीन व्हलय तार

धवीं फुल्ल मोतयां शिंपीत

धांवता पळय ल्हारार ल्हार    

Konkani: मळबांत पावस येवपाक लागला आनी वारो सुटला. दर्यार ल्हारां येतांत तीं धव्या मोतयां वरी दिसतात. देखून, कवी तारयाक (व्हड्यावाल्याक) बेगीन व्हडें चलोवन देगेर येवपाक सांगता.

English: The rain is approaching and the wind has picked up. The waves racing toward the shore look like white pearls or flowers. The poet urges the boatman to row quickly to reach safety before the storm hits.

आमोरेचे लागले दिवे

चल्ल्यो घरा म्हसरां-गायो

घोंसार येवन उगरमल्यो

नखेत्रांच्यो जायो- जुयो 

Konkani: सांजेचे दिवे पेटल्यात आनी रानांत चरपाक गेल्लीं गोरवां-म्हसरां घरा परतल्यात. मळबांत नखेत्रां उदेतल्यात, तीं पळोवन अशे दिसता जशें मळबांत जायो-जुयो फुलल्यात.

English: Evening lamps have been lit, and the cattle are returning home from the fields. In the sky, the stars have begun to appear, looking like white Jasmine flowers blooming in a heavenly garden.

किरकिरावंक लागले किडे

चोंयवशीन काळखी रात

पिलां ओडीन सवणीं

परतूंक लागलीं घोंटेरांत

Konkani: रात जाली तशी किड्यांचो आवाज (किरकिर) आयकूंक येता. सगळीं वटेन काळोख पातळ्ळा. सुकणीं आपल्या पिलांच्या मोगान घरा वचपाक उडटात.

English: As night falls, the chirping of crickets fills the air. Darkness is spreading in every direction. Driven by the love for their chicks, the birds are flying back to the safety of their nests.

कुळागरांत चुट्टां खोंपींत

दोनूय दोळ्यां पणट्यो पेटयत

नदरेची वात सारीत

घरकान्न उबी वाट पळयत

Konkani: कुळागरांतल्या एका ल्हानशा घरांत, घरकान्न आपल्या घोवाच्या येण्याची वाट पळयता. तिचे दोळे एका पणटी वरी आसात, जे काळखांत आपल्या मनशाक सोदतात.

English: In a small hut within the coconut grove, the housewife stands at the door. Her eyes are compared to the steady flame of a lamp, peering into the dark, anxiously waiting for her husband to return from the sea.

सारांश (Summary):

ह्या कवितेंत सांजवेळचें आनी रातचें सोबीत वर्णन केलां. सुरूवातेक, पावसाचें वारें सुटल्यार कवी तारयाक (व्हड्यावाल्याक) आपली तार बेगीन व्हलून देगेर येवपाक सांगता. उपरांत, सांज जाता तशीं गोरवां-म्हसरां घरा परतात आनी मळबांत नखेत्रां फुलतात. सुकणीं लेगीत आपल्या पिलां खातीर घोंटेरांत परततात. कवितोचो शेवट खूब भावनीक आसा—सगळी सृश्ट विसवा घेता आसतना, एक घरकान्न आपल्या घोवाच्या येण्याची वाट पळयत दारांत उबी आसा. तिचे दोळे एका पणटी वरी उजवाडतात, जे आपल्या मनशाक काळखांत सोदतात.

the poem captures the transition from a stormy evening to a quiet night. It begins with a sense of urgency as the rain starts and the wind picks up, prompting the poet to tell the boatman to row his boat quickly to the shore.

As the sun sets, the focus shifts to the natural rhythm of returning home. The cattle return from the fields, the birds fly back to their nests to feed their young, and the stars begin to twinkle like jasmine flowers in the dark sky. The poem ends on a deeply emotional note: while the rest of nature has found its rest, a housewife stands at her door, her eyes searching the darkness like steady lamps, waiting anxiously for her husband to return safely. It is a beautiful tribute to the bond between nature, labor, and family.

उतरां- अर्थ:

धवीं फुल्ल मोतयां = उदकाचे थेंबे (Water Droplets / Foam) 

आमोरी = आयमोरी, तिनसांज (Twilight / Evening Prayer Time) 

उगरमल्यो = उदेल्यो (Arose / Bloomed / Appeared) 

प्रस्न :

अ) सकयल दिल्ल्या दरेका प्रस्नाची जाप सुमार ८ ते १० उतरांनी बरयात.

१. ल्हार कशें धांवता? 

जाप: ल्हार धवीं फुल्ल मोतयां (उदकाचे थेंबे) शिंपीत एका फाटल्यान एक धांवता.

२. खोपींत कोण वाट पळयता? 

जाप: खोपींत घरकान्न आपल्या दोनूय दोळ्यांच्या पणट्यो पेटवन वाट पळयता.

आ) सकयल दिल्ल्या दरेका प्रस्नाची जाप सुमार ४० ते ४५ उतरांनी बरयात.

१. आमोरेचेर कितें घडलें? 

जाप: आमोरी म्हळ्यार तिनसांज जाताच गांवांत आनी घरांत दिवे पेटपाक लागले. रानांत चरपाक गेल्लीं गोरवां-म्हसरां घरा परतूंक लागलीं. मळबांत काळोख जालो तशीं नखेत्रां उदेलीं. कवीक हीं नखेत्रां म्हळ्यार जशें मळबांत जायो-जुयो फुल्ल्यात तसो भास जालो. अशा तरेन आमोरेचेर दीस सोंपून रातची ओड लागली.

२. रात जाल्या हें आमकां कित्यावयल्यान कळटा? 

जाप: रात जाल्या हें वळखपा खातीर कवीन जायतीं कुरू दिलीं आसात. जेन्ना किडे 'किरकिर' करून आवाज करूंक लागतात आनी चोंयवशीन काळोख पातळटा, तेन्ना रात जाल्या हें कळटा. तशेंच सवणीं आपल्या पिलांच्या मोगान घोंटेरांत परततात आनी मळबांत नखेत्रां दिसूंक लागतात, तेन्ना रात जाल्या हें आमकां स्पश्ट जाता.

इ) रित्यो सुवातो भरात :

१. घोंसार येवन उगरमल्यो नखेत्रांच्यो जायो - जुयो

२. पिलां ओडीन सवणीं परतूंक लागलीं घोंटेरांत